حقوق بین‌الملل و صنعت گردشگری

  • ۳ سال پیش
  • ۲۰۰۹
  • 0

گردشگری یا توریسم[۱] به عنوان یکی از روش‌های نوین و مؤثر کسب درآمد، در میان کشورهای دنیا اهمیت بسیار زیادی پیدا کرده است. به طوری که برای برخی کشورها که صنایع زیربنایی و منابع اولیة قدرتمندی ندارند، گردشگری به عنوان اصلی‌ترین منبع درآمد محسوب می‌گردد. بر اساس گزارش‌های تهیه شده توسط سازمان جهانی گردشگری سازمان ملل[۲] در سال ۲۰۱۱ نزدیک به ۹۸۰ میلیون نفر در جهان به کشورهای دیگری غیر از کشور متبوع خود سفر کرده‌اند. اگر جمعیت کرة زمین را ۷ میلیارد نفر در نظر بگیریم، این گزارش می‌گوید که تقریباً یک هفتم جمعیت جهان در این سال سفرهای بین‌المللی داشته‌اند. در سال انتشار این گزارش پیش‌بینی شده بود که در سال ۲۰۱۲ این مقدار ۳ تا ۴ درصد افزایش پیدا کند. یعنی انتظار می‌رفت که حدود یک میلیارد نفر در سال ۲۰۱۲ مسافر بین‌المللی باشند. بر اساس گزارش‌هایی که در سال ۲۰۱۲ منتشر گردید، پیش‌بینی‌ها محقق شد و در این سال یک میلیارد و ۳۵ میلیون نفر به خارج از مرزهای خود مسافرت کردند. سال ۲۰۱۲ اولین سالی بود که در آن جمعیت مسافران بین‌المللی به بیش از یک میلیارد نفر رسید.

آمارهای سال ۲۰۱۱ هم‌چنین نشان می‌داد که مبالغ هزینه شده توسط مسافران بین‌المللی همسان با ۵% از مجموع درآمد ناخالص ملی تمام کشورهای دنیا بوده است. گردشگری بین‌المللی بیش از ۱۰۰۰ میلیارد دلار درآمد برای فعالان این عرصه به ارمغان آورده است. این صنعت هم‌چنین ۲۳۵ میلیون شغل ایجاد کرده است و ۳۰ درصد از مجموع خدمات صادراتی جهان را به خود اختصاص داده است.

بی تردید، حقوق بین‌الملل یکی از مهم‌ترین دلایل رشد چشمگیر این صنعت در سال‌های اخیر بوده است. وجود برخی معاهدات و موافقتنامه‌های بین‌المللی در حوزه‌های حفاظت از مراکز و اماکن طبیعی، فرهنگی و تاریخی به منظور بهره‌برداری‌های آموزشی و اجتماعی را می‌توان یکی از روش‌های تأثیرگذاری حقوق بین‌المللی در این عرصه دانست. معاهدات و موافقتنامه‌های مذکور را می‌توان اینگونه نام برد:

  • کنوانسیون یونسکو در مورد حفاظت از میراث فرهنگی و طبیعی جهان (کنوانسیون حفاظت از میراث جهانی ۱۹۷۲)[۳]
  • کنوانسیون لاهه در مورد حفاظت از دارایی‌های فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه (۱۹۵۴)[۴]
  • پروتکل دوم لاهه (۱۹۹۹)
  • پروتکل الحاقی به کنوانسیون‌های چهارگانة ژنو (۱۹۴۹) در مورد حفاظت از قربانیان مخاصمات مسلحانه (۱۹۷۷)

مهم‌ترین سند بین‌المللی در این حوزه همان کنوانسیون حفاظت از میراث جهانی مورخ ۱۹۷۲ می‌باشد. پس از جنگ اول جهانی و با پدیدار شدن آثار ویرانگر این جنگ در میدان‌های نبرد به خصوص درون مرزهای فرانسه و بلژیک، دو جنبش عمده شکل گرفت که یکی به دنبال حفاظت از مراکز فرهنگی بود و دیگری محافظت از طبیعت را دنبال کرده بود. در سال ۱۹۵۹ اتفاقی رخ داد که این دو جنبش را به سمت اتخاذ تدابیر به مراتب جدی‌تر و انجام اقدامات شدیدتر سوق داد. این اتفاق اعلام عزم دولت مصر برای ساخت سدی با نام اسوان علیا[۵] بود که اگر ساخته می‌شد، آثار تاریخی متعلق به مصر باستان که با نام معابد ابو سیمبل شناخته شده‌اند را کاملاً نابود می‌کرد. نهایتاً سد ساخته شد اما پس از آنکه معابد به جای دیگری منتقل گردیدند.

مجادلة سد اسوان منجر به کنفرانسی در واشنگتن در سال ۱۹۶۵ شد. هدف اصلی این کنفرانس ایجاد یک اجماع جهانی برای محافظت از میراث جهان بود تا از اماکن تاریخی و طبیعی برای استفادة نسل‌های بعدی حفاظت کند. این ایده بعدها توسط سازمان‌های مختلفی مورد استفاده و توسعه قرار گرفت. در سازمان ملل نیز در سال ۱۹۷۲ یک طرح رسمی به کنفرانس استکهلم در مورد محیط زندگی انسان تقدیم شد. نتیجة این طرح، کنوانسیون میراث جهانی بود.

این کنوانسیون نام تعدادی از اماکن طبیعی و تاریخی را به عنوان میراث جهانی لیست کرده است. این اماکن در کشورهای مختلفی در دنیا قرار گرفته‌اند. لیست مذکور در حال حاضر شامل بر ۹۶۲ محل در ۱۵۷ کشور است. کنوانسیون هم‌چنین یک صندوق میراث جهانی[۶] تأسیس کرده است که در امر حمایت از مراکز تاریخی و طبیعی به کشورهایی که نامشان به عنوان محل قرار گرفتن این مراکز در لیست ذکر شده است کمک می‌کند. این معاهده لیست دیگری نیز تهیه نموده که در آن نام مراکز در معرض خطر نابودی ذکر گردیده و به کشورها کمک می‌کند که مراکز تحت کنترل خود را اولویت‌بندی کنند.

در معاهده آمده است که «نوشتن مراکز متنوع در لیست میراث جهانی باعث افزایش سطح آگاهی عمومی نسبت به این مراکز و ارزش بسیار زیاد آن‌ها شده و متعاقباً فعالیت‌های توریستی را در محل استقرار آن‌ها افزایش می‌دهد. اگر این مسائل به خوبی برنامه‌ریزی و بر اساس اصول گردشگری پایدار سازمان‌دهی شود می‌تواند منابع مالی گسترده‌ای را به سمت این مراکز روانه کند و در اقتصاد بومی کشور صاحب مرکز تأثیرگذار باشد.

مکمل کنوانسیون مورد بحث، سازمانی است که با نام سازمان گردشگری جهانی شناخته می‌شود. این سازمان به عنوان یک ارگان رسمی سازمان ملل تأسیس گردیده است. UNWTO رسماً در سال ۱۹۷۰ و در مکزیکوسیتی تأسیس شد. تصمیم پایه‌گذاری چنین ارگانی در جلسة مجمع عمومی اتحادیة بین‌المللی سازمان‌های مسافرتی رسمی[۷] ـ که UNWTO جانشین آن شد ـ گرفته شد. تا آن زمان سازمان گردشگری جهانی به عنوان سازمانی مستقل شناخته می‌شد. ۵ سال بعد مجمع عمومی سازمان گردشگری جهانی با پذیرفتن نظر دولت اسپانیا مبنی بر تأسیس دبیرخانة این سازمان در مادرید موافقت کرد و اولین دبیرکل سازمان مورد نظر انتخاب شد.[۸] یک سال بعد، سازمان گردشگری جهانی به عنوان مأمور اجرایی برنامة توسعة سازمان ملل متحد[۹] انتخاب شد. در سال ۲۰۰۳ این سازمان رسماً به عنوان بخشی از سیستم سازمان ملل متحد شناخته شد عنوان آن از سازمان گردشگری جهانی (WTO) به سازمان گردشگری جهانی سازمان ملل (UNWTO) تغییر یافت.

در حال حاضر تعداد ۱۵۵ کشور به عضویت این سازمان درآمده‌اند. این سازمان هم‌چنین ۷ عضو همکار، دو ناظر دائم و ۴۰۰ عضو وابسته دارد. ارکان سازمان شامل مجمع عمومی (رکن عالی)، شورای اجرایی، تعدادی کمیتة تخصصی و یک دبیرخانه که توسط دبیرکل اداره می‌شود می‌باشد. دبیرکل فعلی سازمان طالب ریفائی از اردن است. هدف اصلی سازمان ارتقائ صنعت گردشگری به عنوان ابزاری برای رشد اقتصادی، توسعة فعال و تحکیم محیط زیست اعلام شده است. یکی از دست آوردهای این سازمان در راستای رسیدن به اهدافش تدوین «اصول اخلاقی جهانی گردشگری» است. این حرکت کشورها را تشویق می‌کند که یک کد یا قانون برای اعمال اخلاق در گردشگری تدوین و تصویب کنند. کد اصول اخلاقی یک مجموعة جامع از قواعد است که برای راهنمایی فعالان کلیدی توسعة عرصة توریسم طراحی شده است. این کد با مخاطب قرار دادن دولت‌ها، صنعت گردشگری و مسافرت، جوامع و توریست‌ها قصد دارد که در به حداکثر رساندن فواید و منافع این بخش و در عین حال به حداقل رساندن تأثیرات منفی احتمالی آن بر محیط زیست و میراث فرهنگی کشورهای جهان کمک‌رسانی نماید.

 

علی اکبر جناب زاده

 

 

[۱] Tourism

[۲] United Nations World Tourism Organization (UNWTO)

[۳] The World Heritage Convention, 1972

[۴] The Hague Convention for Protection of Cultural Property in the Event of Armed Conflict

[۵] Aswan High Dam

[۶] World Heritage Fund

[۷] International Union of Official Travel Organizations (IUOTO)

[۸]  نام اولین دبیرکل سازمان گردشگری جهانی Robert Lonati بود.

[۹] United Nations Development Pr

امتیاز این مطلب
به این مطلب امتیاز دهید
[مجموع آرای ثبت شده: 8 میانگین امتیاز مطلب: 2.6]
  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.