عربستان سعـودی: تبعیـض علـیه شیعـیان در استخـدام و محـل کار

  • ۳ سال پیش
  • ۸۶۵
  • 0

آنیا کلارکسون[۱]

برگردان:

موسی کرمی[۲]

مقـدمه

مسلمانانِ شیعه­ عربستان سعودی، در زندگی روزانه­ خود (آموزش، عمل به مذهب و زندگی سیاسی)، به صورت مستمر مورد تبعیض قرار می‌گیرند و به حاشیه رانده می‌شوند. با وجود این، آثار اندکی در خصوص تبعیض علیه شیعیان عربستان در استخدام و محل کار، به رشته­ تحریر در آمده است. از این میان، شیعیان عربستان از تصدی برخی مشاغل منع شده‌اند، انتخاب‌های ایشان برای ارتقاء و ترفیع محدود است و از عمل آن‌ها به [شعائر] مذهب خویش ممانعت به عمل می‌­آید. شیعیان در مناصب قدرتِ هر دو بخش خصوصی و دولتی، جایگاهی ندارند. تبعیض نهادین و هنجارین علیه شیعیان در عربستان سعودی، از رهگذر محرومیت ضمنی و عدم دسترسی به مجاری مؤثرِ نمایندگان کارگری و حمایتی، تسهیل و میسر گردیده است.

«کنفدراسیون اتحادیه­ تجارت بین­ الملل»[۳] گزارش می‌دهد شواهدی در دست است که افزون بر شیعیان، زنان، معلولین، کارکنان [۴]LGBT، افراد غیر عرب و مبتلایان به ایدز هم، در معرض تبعیض می‌باشند.[۵] «سازمان بین­المللی کار»[۶] مدعی است که دیگر اقلیت‌های مذهبی هم‌چون مسیحیان و هندوها، من جمله از طریق تبعلیغات شغلی که متقاضیانِ متعلق به گروه­های مذهبی خاص را مستثنی می‌کنند، اقداماتی که ایشان را از عمل کردن آشکار به مذهب خویش باز می‌دارد و لزوم خودداری از نمایش عمومیِ نمادهای مذهبی، تحت تبعیض قرار دارند.[۷]

پیش‌تر، مطالب زیادی در خصوص سوء رفتار در قبال کارگران مهاجر در عربستان سعوی، نوشته شده است. [برای مثال]، به گفته­ کنفدراسیون اتحادیه­ تجارت بین­الملل، مواردی افراطی از «خشونت، ارعاب (اخافه)، توقیف و دیگر تهدیدات علیه کارگران مهاجر و به ویژه کارگران خانگیِ مؤنث»، گزارش شده است.[۸] این قبیل مسائل، حاکی از آنند که خط‌مشی‌های پادشاهی سعودی عربستان در زمینه کار و استخدام به شدت ناکام بوده‌اند؛ این سیاست­ها محیطی ایجاد کرده‌اند که در آن اقلیت‌ها احساس عدم مشارکت، به­حاشیه‌رانی و قربانی بودن می‌کنند. این گزارش، به طور خاص بر تبعیض علیه جامعه­ شیعی و اقداماتی که عربستان سعودی باید برای اجرای سیاست‌های مبتنی بر اشتغال برابر اتخاذ کند، متمرکز است. با این حال، مسأله­ تبعیض علیه شیعیان را می‌توان در چارچوب تبعیض گسترده‌تری که علیه بسیاری از گروه‌های اقلیتِ جامعه وجود دارد و نشانگر فقدان احترام بنیادین نسبت به فرصت‌های برابر در حکومت سعودی است، نگریست.

 

مسلمانان شیعه در عریستان سعودی

شیعیان در عربستان سعودی، یک گروه اقلیت هستند؛ آن‌ها تقریباً ده الی پانزده درصد جمعیت مسلمان کشور را تشکیل می‌دهند.[۹] اکثر شیعیان دوازده­ امامی و حدود یک میلیون نفر ایشان اسماعیلی[۱۰] و چندین هزار نفر نیز زیدی هستند.[۱۱] از لحاظ جغرافیایی، بیشینه­ شیعیان در استان‌های شرقی و به ویژه مناطق الآشا و قَطیف، متمرکزند.[۱۲] این منطقه، به خاطر کشف نفت در دهه­ ۱۹۳۰ و، متعاقباً، تمرکز منافع نفتیِ پادشاهی [آل سعود] در آنجا، از اهمیت استراتژیکی خاصی برخوردار است.[۱۳]

آزار و اذیت شیعیان در عربستان سعودی، پیشینه‌‌‌ای دیرینه دارد. در خلال اعلام وجود پادشاهی کنونی عربستان سعودی، استان‌های شرقی در آغاز سده­ بیستم، از طریق غلبه­ نظامی به کشور ملحق شد. در این دوره، شیعیان منطقه خشونت‌های شدیدی را از سوی ارتش سعودی تجربه و تحمل کردند.[۱۴]برای از بین رفتن اختلافات، ملک فهد در سال ۱۹۳۳، فرمان عفو عمومی شیعیان مخالف را صادر نمود. قرار شد که در قبال پایان فعالیت‌های ضد دولتی گروه‌های معارض شیعی، وضعیت سیاسی-اجتماعی شهروندان شیعه بهبود یابد.[۱۵]بر همین منوال، در سال ۲۰۰۳ شاهد آن بودیم که ملک عبدالله اعلام «گفت و گوی ملی» نمود که در آن، از رهبران شیعی دعوت به عمل آمد تا به منظور پایان دادنِ دوباره به تنش‌ها، تلاش نمایند.[۱۶]با وجود این، هیچ یک از این طرح‌ها نتوانستند تغییرات ملموسی در وضعیت نامساعد اجتماعی، سیاسی یا اقتصادی اقلیتِ شیعه ایجاد کنند.

نارضایتی شیعیان از رفتاری که در حکومت با ایشان می­شود، در سال ۲۰۱۱ و با شروع اعتراضات در استان‌های شرقی، که الهام­گرفته از بهار عربی و اتفاقات مصر بود، به اوج خود رسید. معترضان خواستار پایان تبعیضات ضد شیعی و مشارکت سیاسی عادلانه‌تر بودند و همبستگی خود را با تظاهرات­ اکثریت شیعه در بحرین اعلام نمودند. ناظرین حقوق بشری همچون عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر، واکنش رژیم سعودی را سختگیرانه و ظالمانه توصیف و اتهامات عدیده‌ای از سوء استفاده‌های حقوق بشری را متوجه حکومت ساخت. گفته می‌شود که تاکنون، بیست نفر از تظاهرات‌کنندگان کشته شده‌اند[۱۷] و برای هزاران نفر نیز بدون محاکمه، رأی صادر گردیده است.[۱۸]

یکی از بزرگ­ترین عواملی که به رواج تبعیض علیه­ شیعیان در عربستان کمک می‌کند، وجود افکار عقیدتی و ایدئولوژیکیِ ضد شیعی در اندیشه­ وهابیت، به عنوان مکتب اسلامیِ مسلط در حکومت سعودی است. وهابیت شاخه­ فراافراطیِ اسلام سنّی است که بر تطهیر (پالایش) اسلام و بازگشت به شکل صحیح و اصلی آن، تمرکز دارد.[۱۹] در اندیشه­ وهابیت، با اسلام شیعی به عنوان فرقه‌ای انحرافی رفتار شده است؛ چون برخی از شعائر تشیع و وهابیت با هم متعارضند. نظر به این تعارضِ فکریِ وهابیت و موقعیت منحصر به فرد عربستان در میان مسلمانان به عنوان حافظینِ مهم‌ترین امکنه­ مقدس اسلامی (مکّه و مدینه)، عربستان سعودی، به «مرکز افکار ضدشیعی» در جهان اسلام بدل شده است.[۲۰]

از این رو، به واسطه­ همین ضدشیعی‌گریِ تاریخی، مذهبی و ایدئولوژیکی است که این گزارش، به بررسی تبعیض علیه شهروندان شیعه در عربستان سعودی می‌پردازد. سازمان‌های حقوق بشری مانند عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر به نحو گسترده‌ای تصدیق داشته‌اند که شیعیان از نظر اعمال مذهبی، مشارکت سیاسی و آموزش در معرض تبعیض قرار دارند. ولی، مطالب اندکی به تبعیضی که شیعیان در استخدام و محل کار با آن مواجهند، اختصاص داده شده است. بخشی از این امر، به دشواری گردآوریِ اطلاعات راجع به تبعیض در عربستان منتسب می‌باشد. [حکومت] عربستان سعودی به کارکنان اجاز­ه­ اقدام مشترک و تشکیل اتحادیه­ تجاری را نمی‌دهد؛ این بدین معناست که سازمان‌های نیابتی اندکی برای ضبط و گزارش موارد تبعیض علیه شیعیان وجود دارند. این گزارش، برخی حوزه‌های کلیدی که در آن‌ها شواهدی دالِّ بر تبعیض علیه شیعیان در استخدام و محل کار وجود دارد، را برجسته خواهد نمود.

تبعیض علیه شیعیان در آموزش

به نظر می­رسد که ضدشیعی‌گری در نظام آموزشیِ عربستان، نقش مهمی در ترویج و تداوم تبعیض علیه شیعیان ایفا می‌کند. این امر، با توجه به عدم تصدی مناصب حساس در نظام آموزشی توسط شیعیان و همچنین وجود دیدگاه منفی نسبت به تشیع که اغلب در کلاس‌های درس رواج دارد، مشهود است.

در نظام آموزشی، به وسیله­ مدرسین و کتب درسی، کراراً از اسلام شیعی به عنوان فرقه‌ای رافضی (بدعت‌آمیز) یاد می‌شود. برای مثال، کتب درسی اغلب شیعیان را افرادی بی‌دین که یگانگی خداوند را نفی می‌کنند، توصیف می‌نمایند.[۲۱] افزون بر این، دانش‌آموزان شیعه، در محیط مدرسه متحمِّل آزار و اذیت و تبعیض می‌شوند. فی‌المثل، دیده‌بان حقوق بشر به بیان مواردی می­‌‌پردازد که در آن‌ها دانش‌آموزان شیعه از سوی معلمین بی‌دین خوانده شده­ و یا به خاطر بحث از تشیع، تعلیق گردیده‌اند.[۲۲] عدم تصدی مناصب مهم توسط شیعیان در نظام آموزشی نیز محسوس است. مثلاً، در ۲۰۰ مدرسه­ دخترانه در منطقه­ الآشا – که جمعیت کثیری از شیعیان را در خود جای داده است – هیچ مدیر شیعه‌­ای وجود ندارد و از ۲۰۰ مدرسه­ پسرانه، تنها ۱۵ عدد آن‌ها دارای مدیر شیعه هستند.[۲۳] النهایه، کارکنان اهل تشیع، از تدریس موضوعات خاصی نظیر تاریخ و مذهب [خویش] در مدارس محرومند.

به علاوه،  شیعیان مرتباً از آموزش عالی محروم هستند و اگر برای ادامه­ تحصیل به خارج از کشور بروند، وفاداری آن‌ها به [حکومت] عربستان سعودی زیر سؤال می‌رود.[۲۴]شمار اندکی از شیعیان، در آموزش عالی به عنوان استاد یا عضو هیأت علمی استخدام می‌شوند. برای مثال، بر اساس گزارش وزارت خارجه­ اَیالات متحده، در دانشگاهی در الآشا، که ۵۰ درصد جمعیت آن شیعه هستند، تنها پنج درصد اساتید شیعه هستند.[۲۵]

طرح و ورود [اندیشه­] ضد شیعی‌گری در گفتمان آموزشی، موجب پذیرش و افزایش احساسات ضد شیعی در میان کارکنان و دانشجویان می‌گردد و تصور خروج تشیع از دایره­ اسلام، معمول و متداول می‌شود. وانگهی، محرومیت شیعیان از تصدی مناصب مهم در نظام آموزشی یا تدریس موضوعات خاص – به ویژه در جاهایی که شیعیان بخشی مهم یا اکثریت جمعیت را تشکیل می‌دهند – حاکی از وجود  نابرابری شدید و نبود آزادی آموزشی در [زمینه­­] استخدام است. این­، بخشی از الگوی گسترده­ترِ تبعیضی است که در عربستان سعودی علیه شهروندان شیعه در [عرصه­] استخدام و محل کار وجود دارد.

تبعیض علیه شیعیان در محل کار

اول: بخش دولتی

تابی مَتیِسِن[۲۶] اظهار می‌دارد که شهروندان شیعه در عربستان، «دیرزمانی است که از تبعیض در زمینه­ عمل به مذهب، استخدام دولتی و کسب کار شکایت دارند».[۲۷]یکی از حوزه‌هایی که در آن تبعیض علیه شیعیان در استخدام و محل کار مشهود است، عدم تصدی مشاغل مهم و مناصب قدرت توسط شیعیان می‌باشد. بر اساس گزارشی از کتابخانه­ کنگره­ ایالات متحده­، این امر از ابتدای پیدایش حکومت سعودی بدیهی و محرز بود. این گزارش مدعی است از آنجایی که شیعیان غالباً از استخدام در [بخش] خدمات مدنی، ارتش و پلیس محروم شدند، «در حکومت نوبنیان، تشیع پایین‌ترین پله­­ نردبانِ اجتماعی-اقتصادی را به خود اختصاص داد».[۲۸]با کشف نفت در استان‌های شرقی، شهروندان شیعه مشاغلی را که بیشینه­ نیروی کار ماهر و غیرماهر شرکت سعودی آرامکو را به خود اختصاص دادند، تحصیل نمودند، ولی سهم اندکی از ثروت جدید به دست آوردند.[۲۹] یک شخصیت اپوزیسیون پیشینِ سعودی، که هم‌اکنون در بریتانیا زندگی­ می‌کند، ادعا نمود که شیعیان در منطقه­ خطیب اجازه تصدی مناصب در بخش کشاورزی، بانک‌ها و بیمارستان‌ها را ندارند و نمی‌توانند در مناصب میانی و عالی‌رتبه­ بخش دولتی مشغول به کار شوند.[۳۰]

شکایت و نگرانی مشترک شیعیان در عربستان سعودی، عدم مشارکت محسوس شیعه‌ها در قدرت سیاسی است. هیچ یک از وزرای کابینه یا مقامات عالی‌رتبه­ دولتی، شیعه نیستند. همانگونه که دیده‌بان حقوق بشر بیان می‌دارد، مشخص نیست که آیا این امر به خاطر موانع و حصار آشکار حکومت است یا ناشی از نبود نامزدهای شیعه به علت امید اندک به پیروزی.[۳۱]علاوه بر این، از میان ۱۵۰ عضو منصوب در مجلس شورا[۳۲]، قوه‌ای که پادشاه را پیشنهاد می‌دهد، تنها ۶ نفر شیعه هستند.[۳۳] عضو پیشینِ اپوزیسیون عربستان سعودی مدعی است که کارکنان شیعه اجازه­ تصدی برخی مشاغل معین دولتی را دارا نیستند؛[۳۴] برای مثال، شیعیان به ندرت در بخش­های امنیتی و امور خارجه استخدام می‌شوند.[۳۵] شیعیان اسماعیلی نیز از نظر استخدام دولتی، با تبعیض روبرو هستند. برای نمونه، شمار رؤسای اسماعیلیِ ادارات دولت‌­های محلی، از هفت نفر از هر سی و پنج نفر، به ۱ نفر از ۳۵ نفر تقلیل یافته است.[۳۶]

بخش دیگری که شهروندان شیعه در آن مشارکت نامتناسبی دارند و به صورت محدود استخدام می‌شوند، نیروهای مسلح، پلیس و خدمات امنیتی است. طبق گفته­ دیده‌بان حقوق بشر، شیعیان در نیروهای مسلح مشارکت اندکی دارند و «دانش‌آموزان شیعه اصولاً توانایی پذیرش در دانشگاه‌های نظامی را ندارند».[۳۷] این بر خلاف اظهارات مقامات حکومتی مبنی بر نبود هیچ‌‌گونه محظور رسمی برای نام‌نویسی شیعیان است.[۳۸] افزون بر این، هیچ یک از مقامات ارشد امنیتی اسماعیلی نیستند.[۳۹]

یکی از مطالبات شیعیانِ معارض، پایان تبعیض فرقه‌ای در استخدام دولتی و مشارکت در بخش‌های دولتی، از جمله در سطح وزارت است.[۴۰] مشارکت ضعیف جامعه­ شیعیان در سطوح ملی و محلیِ قدرت سیاسی، بیانگر ابعاد گسترده‌تر تبعیض و به‌حاشیه‌رانی علیه شهروندان شیعه­ عربستان سعودی می‌باشد. علی رغم برخی تلاش‌های حکومت سعودی برای برقراری گفتمان، رهبران شیعی و بیشینه­ جامعه­ شیعی، هنوز هم به میزان زیادی از مشارکت در قدرت سیاسیِ پادشاهی محروم هستند.

 

دوم: بخش خصوصی

پیدا کردن شواهدی دالِّ بر وجود تبعیض در بخش خصوصی دشوارتر است؛ با وجود این، همانگونه که گروه بحران بین­المللی[۴۱] استدلال می‌کند، به نظر می‌رسد تبعیض علیه شیعیان در این حوزه نیز شایع است.[۴۲] برای مثال، وزیر داخله به نظارت و دخالت در فرآیند استخدام در مشاغل ارشد بخش خصوصی متهم است.[۴۳] شواهد بیشتر تبعیض علیه شیعیان در بخش خصوصی را می‌توان در ممانعت برخی شرکت‌ها از اجرای مناسک مذهبی تشیع یافت. مثلاً، برخی کارفرمایان  به کارکنان شیعه، اجازه­ تعطیلیِ کار به منظور حضور در مراسمات مذهبی ماه مقدس محرم یا عاشورا را نمی‌دهند. مازاد بر این، مؤسسات بازرگانی شیعی را به عمل مطابق با آموزه­ مسلط تسنن، وادار می‌نمایند. علی رغم اینکه برخی شیعیان دو نماز از نمازهای یومیه پنج‌گانه را با هم ترکیب می‌نمایند، بر اساس مناسک اهل سنت، مؤسسات بازرگانی شیعه غالباً باید در هنگامه­ نمازهای پنج‌گانه بسته شوند.[۴۴]

در نهایت، شرکت سعودی آرامکو و صنعت نفت، به تبعیض علیه شیعیان و کارکنان شیعه متهم شده‌اند. شرکت آرامکو، از خلال سنگینی نامتناسب وزنه­ نیروی کار آن به نفع سنّی‌ها، به اجرای سیاست‌های استخدامیِ تبعیض‌آمیز علیه شیعیان متهم گردیده است. یک اپوزیسیون پیشین سعودی مدعی است که کارکنان میانی شیعه­ شرکت آرامکو، از سطح معینی از ارتقا در مقام خود منع می‌شوند.[۴۵] به علاوه، سَبَک، بزرگترین شرکت پتروشیمیِ خاور میانه نیز به اتخاذ سیاست‌های استخدامی تبعیض‌آمیز علیه شیعیان متهم است.[۴۶]

برخورد با کارکنانی که بنا به ادعا در اعتراضات استان‌های شرقی شرکت داشته‌اند

گزارش اخیر عفو بین‌الملل، به جزئیات سوء رفتار بخش‌های دولتی و خصوصی با کارکنانی که به شرکت در اعتراضات استان‌های شرقی متهم‌اند، می­پردازد. در بخش عمومی، برخی کارکنانی که تصور می‌رفت در اعتراضات شرکت داشته‌اند، به‌وسیله­ کارفرمایان مورد مجازات قرار گرفتند. برای نمونه، آنان با کاهش حقوق، محرومیت از ترفیعات بالقوه و همچنین اخراج از مشاغل خود روبرو شده‌اند.[۴۷] در دیگر موارد، کارکنان به امضای تعهدنامه و از جمله التزام به عدم شرکت مجدد در اعتراضات، مجبور گردیده‌اند. عفو بین‌الملل مدعی است این امر حق آزادی بیان کارکنان را نقض می‌کند.[۴۸] همچنین عفو بین‌الملل اسنادی رسمی دالِّ بر صدور مجوز اخراج «آن دسته از کارکنان بخش عمومی که به سرزنش یا انتقاد از خط مشی حکومت مبادرت نموده‌اند»، پیدا نمود؛ این امر نیز موجب انقطاع و نقض آزادی گفتار و بیان[۴۹] می‌گردد.[۵۰]

در بخش عمومی، غیبت کارکنانی که به ظنِّ شرکت در اعتراضات حبس شده­ بودند غیرموجه تلقی گردید و بنابراین مورد تعلیق یا اخراج واقع شدند. علی رغم مساعی این کارکنان یا اعضای خانواده‌های آن­ها در توضیح محبوس بودن ایشان، بسیاری از این تعلیق و اخراج­ها مرتفع نشده‌اند. به این کارکنان گفته شده که باید به منظور اثبات اینکه در حبس بوده‌اند، اسناد رسمی ارائه دهند؛ این در حالی است که مراکز امنیتی و دولت محلی اغلب اوقات از ارائه­ این اسناد خودداری نموده‌اند. بنابراین، از آنجایی که این کارکنان توانایی اثبات این که علت غیبت آن‌ها حبس بوده است را نداشته‌اند، نتوانسته‌اند کار خود را از سر گیرند. از شرکت آرامکو، دست کم ۶ نفر به این شیوه اخراج شدند.[۵۱]

هر چند این گزارش متعرض شیعه یا سنّی بودن این کارکنان نشده است، با توجه به جمعیت‌شناسی منطقه و ماهیت اعتراضات، منطقاً به نظر می‌رسد که میزان معتنابهی از این اشخاص شهروندان شیعه بوده‌اند.

کنوانسیون­های بین­المللی

طریقه­ برخورد حکومت سعودی با شیعیان در استخدام و محل کار، ناقض بسیاری از کنوانسیون­های بین‌المللیِ مربوط به رفتار برابر، تبعیض و معیارهای کار است. عربستان سعودی هم در سازمان ملل و هم در سازمان بین‌المللی کار، که هر دو دارایی کنوانسیون‌های راجع به مسأله­ خاص تبعیض مذهبی و تبعیض علیه اقلیت­ها هستند، عضویت دارد.

ملل متحد

اسناد زیر، کنوانسیون‌هایی بین­المللی هستند که از سوی مجمع عمومی سازمان ملل متحد به تصویب رسیده‌اند و به حمایت از اقلیت­های مذهبی و گروه­های ملی می‌پردازند و می‌توانند در خصوص تبعیض علیه شیعیان در عربستان سعودی اعمال گردند.

اعلامیه مجمع عمومی ملل متحد در خصوص حذف کلیه­ اشکال نابردباری و تبعیض مبتنی بر عقیده و مذهب (۱۹۸۱):[۵۲]

ماده­ ۱٫۲: « هیچ شخصی از سوی هیچ دولت، نهاد، شخص یا گروهی از اشخاص، بر مبنای مذهب یا دیگر عقاید مورد تبعیض قرار نخواهد گرفت».[۵۳]

ماده­ ۲٫۲: «نابردباری و تبعیض بر مبنای عقیده و مذهب یعنی هر گونه تمایز، محرومیت، محدودیت یا ترجیح بر پایه­ی مذهب یا عقیده».[۵۴]

ماده­ (ح)۶: حق «برپاداری روزهای تعطیل و گرامیداشت تعطیلات و مراسمات مطابق با احکام مذهب یا عقیده [مربوطه]».[۵۵]

اعلامیه­ ملل متحد در خصوص حقوق اشخاص متعلق به اقلیت­های ملی یا قومی، مذهبی و زبانی (۱۹۹۲)[۵۶]

ماده­ ۲٫۲:«اشخاص متعلق به اقلیت‌ها حق دارند به صورت مؤثر در زندگی فرهنگی، مذهبی، اجتماعی، اقتصادی و عمومی مشارکت نمایند».[۵۷]

ماده­ ۳٫۲: «اعمال یا عدم اعمال حقوق مندرج در اعلامیه­ حاضر، منجر به بروز پیامدهای نامطلوب برای شخص متعلق به یک اقلیت نخواهد شد».[۵۸]

سازمان بین­المللی کار

یکی از دو کنوانسیون اصلی سازمان بین‌المللی کار به مقوله­ تبعیض می‌پردازد: کنوانسیون شماره­ ۱۱۱ «تبعیض (استخدام و اشتغال)»[۵۹] و کنوانسیون شماره­ ۱۰۰ «حقوق مساوی».[۶۰]عربستان سعودی هر دو این کنوانسیون‌ها را به امضاء رسانده است.

کنوانسیون شماره­ ۱۱۱ «تبعیض (استخدام و اشتغال)»[۶۱]

ماده­ ۲: «هر عضوی که این کنوانسیون برای او قابل اجراست، موظف است خط مشی ملی که، به منظور ارتقای برابری فرصت و رفتار در زمینه­ی استخدام و اشتغال، طراحی شده است را، با نگاهی به حذف هر گونه تبعیضی در این عرصه، اعلام و دنبال کند».[۶۲]

ماده­ ۲۴ اساسنامه­ سازمان بین‌المللی کار به انجمن‌های صنعتی کارکنان یا کارگران اجازه می‌دهد علیه هر [کشور] عضو سازمان که تصور می‌رود رعایت رضایت‌بخش هر کنوانسیونی که عضو آن می‌باشد ناکام مانده است، مبادرت به تعیین نماینده بنماید.[۶۳] رفتار عربستان سعودی با شیعیان، نقض صریح این کنوانسیون است. با وجود این، علیه عربستان سعودی هیچ شکایتی به موجب ماده­ ۲۴ صورت نگرفته است.[۶۴]

اتحادیه­های تجاری و اقدام مشترک

عربستان سعودی، دو کنوانسیون سازمان بین‌­المللی کار در رابطه با آزادی اجتماع، یعنی کنوانسیون شماره­ ۸۷ «آزادی اجتماع و حمایت از حق سازماندهی» و کنوانسیون شماره­ ۹۸ «حق سازماندهی و کسب و کار جمعی»، را به امضاء نرسانده است. این کنوانسیون‌ها حق تمامی کارگران و کارکنان بر «تأسیس و عضویت آزادانه در گروه­ها به منظور پشتیبانی و پیشبرد منافع شغلی»[۶۵] و نیز حق کسب و کار جمعی[۶۶] را مورد تصریح قرار می‌دهد. بر اساس این کنوانسیون‌ها، «آزادی اجتماع یعنی اینکه کارگران و کارمندان می‌توانند، بدون دخالت دولت یا همدیگر، اقدام به تأسیس، پیوستن و اداره­ سازمان‌های خویش بنمایند».[۶۷]

اجازه­ [تأسیس] اتحادیه‌های تجاری، [برپایی] اعتصابات و کسب و کار جمعی در عربستان سعودی وجود ندارد؛ از این رو، کارکنان اخراجی در اقدام علیه کارفرمایان خود به شدت محدود­اند. بر اساس کنوانسیون اتحادیه­ تجارت بین‌الملل، «[تأسیس] کمیته‌های کارگری، تنها با مشارکت کارفرما و دولت، مجاز است.[۶۸]

نتیجه­گیری

مسلمانانِ شیعه­ عربستان سعودی، در زندگی روزمره خود، از جمله استخدام و محل کار، مرتباً مورد تبعیض قرار می‌گیرند. هر چند این تبعیض به صورت گسترده گزارش نمی‌شود، ولی نقض حقوق بشر است و به بخش طبیعی [و لایتجزای] زندگی در عربستان سعودی تبدیل شده است. تبعیض علیه شیعیان، از لحاظ ایدئولوژیکی و نظری، به وسیله­ دکترین مسلط وهابیت پشتیبانی می‌شود و از طریق نگرش‌های ضد شیعی در نظام آموزشی تداوم می‌یابد. عدم تصدی مناصب قدرت توسط شیعیان، به ویژه در فرمانداری‌های محلی و دولت مرکزی و نیز نیروهای امنیتی، محرز و مسجل است. شیعیان در اشتغال در هر دو بخش خصوصی و دولتی، به ویژه در صنعت نفت، با موانعی روبرو هستند. کارکنانی که در تظاهرات سیاسی استان‌های شرقی – که یک منطقه­ شیعه‌نشین مهم است – در سال ۲۰۱۱ حضور داشتند، با کاهش حقوق مواجه شدند، مجبور به امضای بیانیه گردیدند و حتی از شغل خود اخراج شدند. از این رو، شیعیان عربستان سعودی، با محدودیت‌هایی در انتخاب شغل، توانایی کسب ترفیع در جایگاه خود و دسترسی به آموزش عالی روبرو هستند.

تبعیض علیه شیعیان، بخشی از الگوی گسترده‌ترِ تبعیض کاری است که در عربستان سعودی مشهود است. دیگر اقلیت‌های مذهبی و قومی نیز، همانند سوء رفتار موحشِ مستندی که در قبال کارگران مهاجر اِعمال می‌شود، در معرض تبعیض قرار دارند. چنین تبعیضاتی حاکی از عدم رعایت شدید اصول حقوق بشر، معیارهای کار، انصاف و برابری است. این امر، در تعارض مستقیم با ارزش‌های مطروحه و تحت حمایت ملل متحد و سازمان بین‌المللی کار، که عربستان عضو هر دو آن‌هاست، قرار دارد. عربستان سعودی، شدیداَ و مکرراَ به کنوانسیون‌های بین‌المللی مربوط به برابری و تبعیض، از جمله اعلامیه­ مجمع عمومی ملل متحد در خصوص حذف کلیه­ اَشکال نابرداری و تبعیض مبتنی بر عقیده و مذهب (۱۹۸۱) و کنوانسیون شماره­ ۱۱۱ سازمان بین‌المللی کار راجع به تبعیض (استخدام و اشتغال)، بی‌اعتنایی نموده است.

افزون بر این، عربستان سعودی از طریق ممنوعیت تمامی اشکال اتحادیه‌های تجاری و کسب و کار جمعی، ابزارهایی که شیعیان به وسیله­ آن‌ها می‌توانند علیه موارد تبعیض دادخواهی کنند را انکار کرده است. کارکنان شیعه، با حمایت اندک در مقابل نقض­ معیارهای ملی و بین‌المللیِ کار، در اختیار کارفرمایان خود هستند. ممنوعیت اتحادیه‌های تجاری نیز، به طرز چشمگیری، توانایی کارکنان شیعه­­ عربستان سعودی  برای حضور در سازمان­های بین‌المللی همچون سازمان بین‌المللی کار به منظور به چالش کشیدن تبعیضاتی که با آن مواجهند را، مخدوش ساخته است.

عربستان سعودی، باید با اتخاذ اقداماتی فوری، تبعیض علیه شیعیان در استخدام و محل کار را مورد توجه قرار دهد. شیعیان باید دسترسی برابر به همه­ فرصت­های استخدام داشته باشند و نمی‌بایست توانایی آن‌ها برای پیشرفت در شغل خود، محدود شود. حکومت سعودی باید کاری بکند که شیعیان بیشتری در دولت‌های ملی و محلی و نیز ارتش و خدمات امنیتی، به کار گرفته شوند. هیچ یک از کارکنان یا متقاضیان شغل نباید به خاطر عقیده و مذهب خویش مورد تبعیض قرار گیرند و حکومت سعودی باید در اجرایی کردن این حق اساسی بشری، بکوشد.

منابع و مأخذ

–          Amnesty International (2012), ‘Saudi Arabia: Dissident Voices Stifled in the Eastern Province’, Amnesty International Publications, London

–          Amnesty International (2013), ‘Saudi Arabia’, Annual Report 2013: The State of The World’s Human Rights’, Available at: http://www.amnesty.org/en/region/saudi-arabia/report-2013 [Accessed on 17th April 2014]

–          BBC News (2014), ‘Reporting Saudi Arabia’s Hidden Uprising’, BBC News [Online], Available at: http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-27619309 [Accessed on 5th June 2014]

–          Chapin Metz, H. ed. (1992) ‘Shia’, Saudi Arabia: A Country Study, Library of Congress, Washington USA, Available at: http://countrystudies.us/saudi-arabia/ [Accessed on: 2nd May 2014]

–          Central Intelligence Agency (2014), ‘Saudi Arabia’, The World Factbook [Online], Available at: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html [Accessed on: 17th April 2014]

–          Crisis Group (2005), ‘The Shiite Question in Saudi Arabia’, Crisis Group Middle East Report No45, Riyadh/Amman/Brussels

–          Erlich, P. (2013) ‘In Saudi Arabia, Muslims Challenge Ban on Protests’, National Public Radio [Online], Available at: http://www.npr.org/2013/03/23/175051345/in-saudi-arabia-shiite-muslims-challenge-ban-on-protests [Accessed on: 8th May 2014]

–          al-Hassan, H., information supplied via email to CASS on 14th April 2014

–          Human Rights Watch (2009), ‘Denied Dignity: Systematic Discrimination and Hostility Toward Saudi Shia Citizens’, Human Rights Watch, USA

–          Human Rights Watch (2009), ‘Saudi Arabia: Treat Shia Equally’, Human Rights Watch [Online] Available at: http://www.hrw.org/en/news/2009/09/02/saudi-arabia-treat-shia-equally [Accessed on: 8th May 2014]

–          International Labour Organisation Convention no. 111 on Discrimination (Employment and Occupation) (adopted 25th June 1958, entered into force 15th July 1960)

–          International Labour Organisation Convention no. 100 on Equal Remuneration (adopted 29th June 1951, entered into force 23rd May 1953)

–          Constitution of the International Labour Organisation (adopted 1st April 1919, entry into force 28th June 1928)

–          International Labour Organisation, ‘Representations (Art. 24)’, International Labour Organisation [Online], Available at: http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:50010:0::NO::P50010_ARTICLE_NO:24 [Accessed on: 25th April 2014]

–          The International Labour Organisation (2003) ‘The International Labour Organization’s Fundamental Conventions’, ILO [Online], Available at: http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/—ed_norm/—declaration/documents/publication/wcms_095895.pdf [Accessed on 24th April 2014]

–          International Labour Organisation (2007), ‘Discrimination at Work In the Middle East and North Africa’, ILO Factsheet, Available at: http://www.ilo.org/declaration/info/factsheets/WCMS_DECL_FS_92_EN/lang–en/index.htm [Accessed on 16th April 2014] 14

–          International Trade Union Confederation (2012), ‘Internationally Recognised Core Labour Standards in Saudi Arabia: Report for the WTO General Council Review of the Trade Policies of Saudi Arabia’, Geneva

–          Matthiesen, T. (2012), ‘Saudi Arabia’s Shiite Problem’, Foreign Affairs [Online], Available at: http://mideastafrica.foreignpolicy.com/posts/2012/03/07/saudi_arabia_s_shiite_problem [Accessed on: 2nd May 2014]

–          Matthiesen, T. (2013), Sectarian Gulf: Bahrain, Saudi Arabia and the Arab Spring That Wasn’t, (Stanford, California: Stanford Briefs), USA

–          Majidyar, A. K. (2013), ‘Saudi Arabia’s forgotten Shi’ite Spring’, American Enterprise Institute [Online], Available at: http://www.aei.org/outlook/foreign-and-defense-policy/regional/middle-east-and-north-africa/saudi-arabias-forgotten-shiite-spring/ [Accessed on 17th April 2014]

–          Pew Research Centre (2009), ‘Mapping the Global Muslim Population’, Religion and Public Life Project, Available at: http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ [Accessed on: 17th April 2014]

–          United Nations General Assembly Declaration on the Elimination of All Forms of Intolerance and of Discrimination Based on Religion or Belief (adopted 25the November 1981)

–          United Nations General Assembly Declaration on the Rights of Persons Belonging to National or Ethnic, Religious and Linguistic Minorities (adopted 18th December 1992)

–          United States Department of State (2012), ‘Saudi Arabia’, International Religious Freedom Report 2012, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, USA

–          Wilcke, C. (2008) ‘Discrimination against Muslims in Saudi Arabia’, The Guardian [Online], Available at http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/sep/22/religion.islam [Accessed on: 6th May 2014]

* متن فرارو برگردانی است از اثری با عنوان “Saudi Arabia: Anti Shi’a Discrimination in Employment and Work Place”.

[۱] Anya Clarkson

[۲] کارشناس ادبیات انگلیسی و کارشناسی ارشد حقوق بین­الملل.                                     رایانامه: mosakarami136767@gmail.com

[۳] International Trade Union Confederation

[۴] Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender

[۵] International Trade Union Confederation (2012), ‘Internationally Recognised Core Labour Standards in Saudi Arabia: Report for the WTO General Council Review of the Trade Policies of Saudi Arabia’, Geneva, p. 3-4.

[۶] International Labour Organization (ILO)

[۷] International Labour Organisation (2007), ‘Discrimination at Work In the Middle East and North Africa’, ILO Factsheet, Available at: http://www.ilo.org/declaration/info/factsheets/WCMS_DECL_FS_92_EN/lang–en/index.htm [ Accessed on 16th April 2014] p. 2

[۸] International Trade Union Confederation (2012), ‘Internationally Recognised Core Labour Standards in Saudi Arabia: Report for the WTO General Council Review of the Trade Policies of Saudi Arabia’, Geneva, p. 6

[۹] Pew Research Centre (2009), ‘Mapping the Global Muslim Population’, Religion and Public Life Project, Available at: http://www.pewforum.org/2009/10/07/mapping-the-global-muslim-population/ [Accessed on: 17th April 2014]; Central Intelligence Agency (2014), ‘Saudi Arabia’, The World Fact book [Online], Available at: https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sa.html [Accessed on: 17th April 2014]

[۱۰] Wilcke, C. (2008) ‘Discrimination against Muslims in Saudi Arabia’, The Guardian [Online], Available at http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/sep/22/religion.islam [Accessed on: 6th May 2014]

[۱۱] Majidyar, Ahmad K. (2013), ‘Saudi Arabia’s forgotten Shi’ite Spring’, American Enterprise Institute [Online], Available at: http://www.aei.org/outlook/foreign-and-defense-policy/regional/middle-east-and-north-africa/saudi-arabias-forgotten-shiite-spring/ [Accessed on 17th April 2014].

[۱۲] Matthiesen, T. (2013), Sectarian Gulf: Bahrain, Saudi Arabia and the Arab Spring That Wasn’t, (Stanford, California: Stanford Briefs), p. 3.

[۱۳] Matthiesen, T. (2013), Sectarian Gulf: Bahrain, Saudi Arabia and the Arab Spring That Wasn’t, (Stanford, California: Stanford Briefs), p. 3.

[۱۴] Majidyar, Ahmad K. (2013), ‘Saudi Arabia’s forgotten Shi’ite Spring’, American Enterprise Institute [Online], Available at: http://www.aei.org/outlook/foreign-and-defense-policy/regional/middle-east-and-north-africa/saudi-arabias-forgotten-shiite-spring/ [Accessed on 17th April 2014].

[۱۵]Majidyar, A. K. (2013), ‘Saudi Arabia’s forgotten Shi’ite Spring’, American Enterprise Institute [Online], Available at: http://www.aei.org/outlook/foreign-and-defense-policy/regional/middle-east-and-north-africa/saudi-arabias-forgotten-shiite-spring/ [Accessed on 17th April 2014] .

[۱۶] Matthiesen, T. (2013), Sectarian Gulf: Bahrain, Saudi Arabia and the Arab Spring That Wasn’t, (Stanford, California: Stanford Briefs), p. 73.

[۱۷] BBC News (2014), ‘Reporting Saudi Arabia’s Hidden Uprising’, BBC News [Online], Available at: http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-27619309 [Accessed on 5th June 2014].

[۱۸] Amnesty International (2013), ‘Saudi Arabia’, Annual Report 2013: The State of The World’s Human Rights’, Available at: http://www.amnesty.org/en/region/saudi-arabia/report-2013 [Accessed on 17th April 2014].

[۱۹] ۱۴Matthiesen, T. (2013), Sectarian Gulf: Bahrain, Saudi Arabia and the Arab Spring That Wasn’t, (Stanford, California: Stanford Briefs), p. 21.

[۲۰] Matthiesen, T. (2013), Sectarian Gulf: Bahrain, Saudi Arabia and the Arab Spring That Wasn’t, (Stanford, California: Stanford Briefs), p. 21

[۲۱] Matthiesen, T. (2013), Sectarian Gulf: Bahrain, Saudi Arabia and the Arab Spring That Wasn’t, (Stanford, California: Stanford Briefs), p. 73.

[۲۲] Human Rights Watch (2009), ‘Denied Dignity: Systematic Discrimination and Hostility Toward Saudi Shia Citizens’, Human Rights Watch, USA, p. 10-11.

[۲۳] United States Department of State (2012), ‘Saudi Arabia’, International Religious Freedom Report 2012, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, USA, p. 13.

[۲۴] Majidyar, A. K. (2013), ‘Saudi Arabia’s forgotten Shi’ite Spring’, American Enterprise Institute [Online], Available at: http://www.aei.org/outlook/foreign-and-defense-policy/regional/middle-east-and-north-africa/saudi-arabias-forgotten-shiite-spring/ [Accessed on 17th April 2014].

[۲۵] United States Department of State (2012), ‘Saudi Arabia’, International Religious Freedom Report 2012, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, USA, p. 13.

[۲۶] Toby Matthiesen

[۲۷] Matthiesen, T. (2012), ‘Saudi Arabia’s Shiite Problem’, Foreign Affairs [Online], Available at: http://mideastafrica.foreignpolicy.com/posts/2012/03/07/saudi_arabia_s_shiite_problem [Accessed on: 2nd May 2014].

[۲۸] Chapin Metz, H. ed. (۱۹۹۲) ‘Shia’, Saudi Arabia: A Country Study, Library of Congress, Washington USA, Available at: http://countrystudies.us/saudi-arabia/ [Accessed on: 2nd May 2014].

[۲۹] Chapin Metz, H. ed. (۱۹۹۲) ‘Shia’, Saudi Arabia: A Country Study, Library of Congress, Washington USA, at: http://countrystudies.us/saudi-arabia/ Accessed on: 2nd May 2014.

[۳۰] Information supplied to CASS by Hamza al-Hassan, a Saudi dissident and former opposition member now living in the UK, via email on 14th April 2014.

[۳۱]Human Rights Watch (2009), ‘Denied Dignity: Systematic Discrimination and Hostility Toward Saudi Shia Citizens’, Human Rights Watch, USA, p. 14.

[۳۲] The Shura Council

[۳۳] Erlich, P. (2013) ‘In Saudi Arabia, Muslims Challenge Ban on Protests’, National Public Radio [Online], Available at: http://www.npr.org/2013/03/23/175051345/in-saudi-arabia-shiite-muslims-challenge-ban-on-protests [Accessed on: 8th May 2014].

[۳۴]Information supplied to CASS by Hamza al-Hassan, a Saudi dissident and former opposition member now living in the UK, via email on 14th April 2014.

[۳۵] Matthiesen, T. (2013), Sectarian Gulf: Bahrain, Saudi Arabia and the Arab Spring That Wasn’t, (Stanford, California: Stanford Briefs), p.73.

[۳۶] Wilcke, C. (2008) ‘Discrimination against Muslims in Saudi Arabia’, The Guardian [Online], Available at http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/sep/22/religion.islam [Accessed on: 6th May 2014].

[۳۷] Human Rights Watch (2009), ‘Saudi Arabia: Treat Shia Equally’, Human Rights Watch [Online] Available at: http://www.hrw.org/en/news/2009/09/02/saudi-arabia-treat-shia-equally [Accessed on: 8th May 2014].

[۳۸] Human Rights Watch (2009), ‘Denied Dignity: Systematic Discrimination and Hostility Toward Saudi Shia Citizens’, Human Rights Watch, USA, p. 14.

[۳۹] Wilcke, C. (2008) ‘Discrimination against Muslims in Saudi Arabia’, The Guardian [Online], Available at http://www.theguardian.com/commentisfree/2008/sep/22/religion.islam [Accessed on: 6th May 2014].

[۴۰] Matthiesen, T. (2012), ‘Saudi Arabia’s Shiite Problem’, Foreign Affairs [Online], Available at: http://mideastafrica.foreignpolicy.com/posts/2012/03/07/saudi_arabia_s_shiite_problem [Accessed on: 2nd May 2014].

[۴۱] International Crisis Group

[۴۲] Crisis Group (2005), ‘The Shiite Question in Saudi Arabia’, Crisis Group Middle East Report No45, Riyad/Amman/Brussels, p. 10.

[۴۳] Majidyar, A. K. (2013), ‘Saudi Arabia’s forgotten Shi’ite Spring’, American Enterprise Institute [Online], Available at: http://www.aei.org/outlook/foreign-and-defense-policy/regional/middle-east-and-north-africa/saudi-arabias-forgotten-shiite-spring/ [Accessed on 17th April 2014].

[۴۴] United States Department of State (2012), ‘Saudi Arabia’, International Religious Freedom Report 2012, Bureau of Democracy, Human Rights and Labor, USA, p. 12.

[۴۵] Information supplied to CASS by Hamza al-Hassan, a Saudi dissident and former opposition member now living in the UK, via email on 14th April 2014.

[۴۶] Information supplied to CASS by Hamza al-Hassan, a Saudi dissident and former opposition member now living in the UK, via email on 14th April 2014.

[۴۷] Amnesty International (2012), ‘Saudi Arabia: Dissident Voices Stifled in the Eastern Province’, Amnesty International Publications, London, p. 25.

[۴۸] Amnesty International (2012), ‘Saudi Arabia: Dissident Voices Stifled in the Eastern Province’, Amnesty International Publications, London, p. 26.

[۴۹] Freedom of speech and expression

[۵۰] Amnesty International (2012), ‘Saudi Arabia: Dissident Voices Stifled in the Eastern Province’, Amnesty International Publications, London, p. 24.

[۵۱] Amnesty International (2012), ‘Saudi Arabia: Dissident Voices Stifled in the Eastern Province’, Amnesty International Publications, London, p. 27-8.

[۵۲] United Nations General Assembly Declaration on the Elimination of All Forms of Intolerance and of Discrimination Based on Religion or Belief (adopted 25the November 1981).

[۵۳] United Nations General Assembly Declaration on the Elimination of All Forms of Intolerance and of Discrimination Based on Religion or Belief (adopted 25the November 1981), Article 2.1.

[۵۴] United Nations General Assembly Declaration on the Elimination of All Forms of Intolerance and of Discrimination Based on Religion or Belief (adopted 25the November 1981), Article 2.2.

[۵۵] United Nations General Assembly Declaration on the Elimination of All Forms of Intolerance and of Discrimination Based on Religion or Belief (adopted 25the November 1981), Article 6 (h).

[۵۶] United Nations General Assembly Declaration on the Rights of Persons Belonging to National or Ethnic, Religious and Linguistic Minorities (adopted 18th December 1992).

[۵۷] United Nations General Assembly Declaration on the Rights of Persons Belonging to National or Ethnic, Religious and Linguistic Minorities (adopted 18th December 1992), Article 2.2.

[۵۸] United Nations General Assembly Declaration on the Rights of Persons Belonging to National or Ethnic, Religious and Linguistic Minorities (adopted 18th December 1992), Article 3.2.

[۵۹] International Labour Organisation Convention no. 111 on Discrimination (Employment and Occupation) (adopted 25th June 1958, entered into force 15th July 1960).

[۶۰] International Labour Organisation Convention no. 100 on Equal Remuneration (adopted 29th June 1951, entered into force 23rd May 1953).

[۶۱] International Labour Organisation Convention no. 111 on Discrimination (Employment and Occupation) (adopted 25th June 1958, entered into force 15th July 1960).

[۶۲] International Labour Organisation Convention no. 111 on Discrimination (Employment and Occupation) (adopted 25th June 1958, entered into force 15th July 1960), Article 2

[۶۳] Constitution of the International Labour Organisation (adopted 1st April 1919, entry into force 28th June 1928), Article 24.

[۶۴] International Labour Organisation, ‘Representations (Art. 24)’, International Labour Organisation [Online], Available at: http://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:50010:0::NO::P50010_ARTICLE_NO:24 [Accessed on: 25th April 2014]

[۶۵] The International Labour Organisation (2003) ‘The International Labour Organisation’s Fundamental Conventions’, ILO [Online], Available at: http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/—ed_norm/—declaration/documents/publication/wcms_095895.pdf [Accessed on 24th April 2014], p. 9.

[۶۶] The International Labour Organisation (2003) ‘The International Labour Organisation’s Fundamental Conventions’, ILO [Online], Available at: http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/—ed_norm/—declaration/documents/publication/wcms_095895.pdf [Accessed on 24th April 2014], p. 10.

[۶۷] The International Labour Organisation (2003) ‘The International Labour Organisation’s Fundamental Conventions’, ILO [Online], Available at: http://www.ilo.org/wcmsp5/groups/public/—ed_norm/—declaration/documents/publication/wcms_095895.pdf [Accessed on 24th April 2014], p. 9.

[۶۸] International Trade Union Confederation (2012), ‘Internationally Recognised Core Labour Standards in Saudi Arabia: Report for the WTO General Council Review of the Trade Policies of Saudi Arabia’, Geneva, p. 1.

امتیاز این مطلب
به این مطلب امتیاز دهید
[مجموع آرای ثبت شده: 0 میانگین امتیاز مطلب: 0]
  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.